Weekendinterview : Leon Van Rompay
De Morgen
5 november 2005
Leon Van Rompay is de vleesgeworden adrenaline. Hij werkt vijftien uur per dag, rijdt systematisch 40 kilometer per uur sneller dan toegelaten en zit jaarlijks tweehonderd keer op een vliegtuig. Hij zat afgelopen week in Spanje en een week eerder in Singapore. De man spreekt zoals hij leeft. Gewapend met statistieken en grafieken verdedigt hij 'zijn' sector - de makers van generische geneesmiddelen - met hart en ziel. Molenwiekend met beide armen probeert hij je te overtuigen van het ultieme voordeel van een generisch middel : zijn prijs. En als het gesprek over het beleid van de overheid gaat, raakt Van Rompay helemaal op zijn volle toerental. Minister van Volksgezondheid Rudy Demotte (PS) is de kop van Jut.
"Demotte maakt de generische sector kapot", roept hij meermaals tijdens het interview.
Uw kinderen werken alle drie bij Docpharma en uw bureau geeft uit op dat van uw zoon Stijn, de operationeel directeur. Kunt u werk en familie nog gescheiden houden ?"Oh, maar hoeft dat ? Mijn werk is ook mijn hobby en Stijn en ik vormen al jaren een goede tandem. Vroeger ondersteunde hij mij, maar meer en meer ben ik het die de ondersteunende rol speelt."
Stijn Van Rompay, zeg maar de troonopvolger van Leon, komt even tussen : "We zijn bijna dag en nacht in contact met elkaar. We sturen onze laatste e-mails naar elkaar om 3 uur 's nachts en onze eerste e-mails om 8 uur 's ochtends."
Leon : "Ik slaap maar vier uur per dag. Sommigen zullen zeggen dat we workaholics zijn. Maar zo zien we dat zelf niet."
Dankzij de deal met Matrix bent u multimiljonair. Waarom niet gewoon rentenieren ?"Rijkdom zit op de eerste plaats tussen de oren. Dat heb ik gemerkt bij mijn recente contacten met gewone Indiërs. Ze hebben niks en toch zijn ze rijk. En wat is werken ? Ik zit hier met u te praten. Dat noem ik niet werken. Ik ben het gewend om vijftien uur per dag te werken en kan het fysiek aan. Ik kom uit een bakkersgezin. Tot mijn 32ste hielp ik nog elk weekend, van vrijdagavond tot zondagmiddag, mee in de bakkerij."
Een simpele vraag : waarom hebt u uw bedrijf verkocht ?"Inderdaad een simpele vraag.
(richt zich even naar Stijn) Waarom hebben we verkocht, jong ?
(aarzelt en gaat dan verder) Kijk, er spelen meerdere factoren mee. Op het emotionele vlak zit de zaak met de beurswaakhond CBFA, de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen, er voor iets tussen. Meer vertel ik daarover niet. Dat verhaal doe ik pas uit de doeken als die zaak geregeld is.
(In 2003 verkocht Van Rompay tienduizenden aandelen zonder de verplichte melding aan de beurstoezichthouder CBFA. Die stuurde het dossier een jaar geleden door naar het parket. Volgens Van Rompay was er geen kwaad opzet in het spel, maar was hij simpelweg niet op de hoogte van sommige meldingsregels. De zaak is nog altijd in behandeling bij het parket, EV)De bedrijfseconomische redenen zijn vrij eenvoudig. Als je kijkt naar welke druk de overheid aan het uitoefenen is en welke verkeerde maatregelen zij aan het nemen is, dan is Docpharma een heel labiel bedrijf qua winstgevendheid. De overheid neemt continu maatregelen waardoor het generische middel wordt afgeblokt. Vergelijk dan nog eens de arbeidskosten van India met die in West-Europa. Dan is de rekening snel gemaakt."
Uw critici zeggen dat u snel langs de kassa passeert."De jaloezie tiert welig in onze sector. Maar ik heb een verantwoordelijkheid, niet alleen naar de aandeelhouders, maar ook naar het personeel. De overname door Matrix is de beste garantie voor de toekomst van dit bedrijf."
Wie nam het initiatief, Matrix of Docpharma ?"Wij. We kwamen tot het besef dat we het op eigen kracht niet meer aankonden. Dus maakten we een lijst van sectorgenoten die even groot waren en complementair waren met onze business. Bovenaan die lijst stond Matrix. Zij hadden wel oren naar een overname. In een mum van tijd was de deal beklonken."
Een deel van de afspraak is dat meer dan 20 miljoen euro van het familiekapitaal drie jaar geblokkeerd blijft staan op rekeningen van Matrix. Worden jullie daarna aandeelhouder van Matrix ?"Daar is nog niets over beslist. Dat zien we dan wel."
Jullie blijven Docpharma leiden. U blijft nog zeker vijf jaar aan als algemeen directeur en Stijn blijft als operationeel directeur. Vormde dat een deel van jullie eisen ?"Nee, we blijven op post op vraag van de Indiërs. Ze hebben vertrouwen in ons en laten ons onze zin doen. Matrix bemoeit zich nog te weinig met Docpharma, vind ik zelf. Ik ben zelf vragende partij voor meer input vanuit India. Binnenkort komt er iemand van Matrix hier in Heverlee postvatten. We kijken ernaar uit. Die interactie tussen verschillende culturen vind ik verrijkend."
U bent al twintig keer in India geweest. Wordt India de pillenfabriek van het vergrijzende Europa ?"Het is geen kwestie van 'worden'. Dat is India nu al. De grote Amerikaanse farmabedrijven zitten er allemaal. Er staan daar hypermoderne fabrieken die goedgekeurd zijn door de FDA, de Amerikaanse toezichthouder Food and Drug Administration. De productiviteit ligt er minstens even hoog als hier. India heeft voorlopig nog een voorsprong op China, maar de Chinezen zijn in staat om nog goedkoper te produceren."
Heb ik u goed begrepen ? Ligt de productiviteit in India al hoger dan bij ons ?"Voor mij wel, ja. Volgens de officiële parameters niet, maar als je daar gaat kijken in een fabriek, besef je na vijf minuten dat het wel het geval is. Bovendien werken ze daar 48 uur per week, dat is tien uur meer dan in België."
Kan een land als België nog op tegen de pletwals uit het Verre Oosten ?"Dat kan alleen als onze overheid de loonkostenhandicap deels compenseert door haar administratie dramatisch te vereenvoudigen. Niet volgend jaar, maar meteen. De overheid is vandaag de slechtste partner voor onze bedrijven. Als je dan nog leeft in een streng gereguleerde sector zoals de onze, dan is het helemaal een drama. Het initiatief wordt doodgemaakt. Het duurt bijvoorbeeld drie tot vijf jaar om een geneesmiddel te registreren. Dramatisch ! De grote farmabedrijven zijn in staat om hun registratie op Europees niveau te doen. Dat kost minimaal 300.000 euro, een bedrag dat wij niet kunnen betalen. Daardoor winnen zij twee jaar. Een ander voorbeeld : we verhuizen ons magazijn van Sint-Niklaas naar Heverlee. Daarvoor moeten wij 24 procedures volgen. Vierentwintig ! Vindt u dat normaal ?
(wordt rood van opwinding) België, dat is administratie, administratie, administratie !"
U trekt op congressen en in interviews altijd fel van leer tegen het referentieterugbetalingssysteem, dat ingevoerd is in 2001. Wat is er fout aan ?"De referentieterugbetaling bepaalt dat wanneer een generisch geneesmiddel op de markt komt, het originele merkgeneesmiddel duurder wordt voor de patiënt, omdat hij meer uit eigen zak moet betalen. Het doel is om generische middelen aantrekkelijker te maken. Maar het systeem heeft een pervers effect. In de praktijk zorgt het prijsmechanisme ervoor dat artsen duurdere, nieuwe geneesmiddelen gaan voorschrijven. Het gaat om medicijnen uit dezelfde therapeutische klasse en zonder generisch alternatief. Omdat de terugbetaling op die nieuwe geneesmiddelen niet beperkt wordt - ze vallen niet onder de referentieterugbetaling - zijn die voor de patiënt goedkoper dan de oude. Het is bovendien niet bewezen dat die nieuwe medicijnen beter zijn. De overheid duwt ook de maximumprijs voor generische middelen omlaag. We moesten vroeger 26 procent lager gaan dan de prijs van het origineel, nu is dat 30 procent. Maar hoe lager de maximumprijs voor generische middelen, hoe meer de patiënt moet betalen voor de oude, oorspronkelijke specialiteit. Het gevolg is opnieuw dat er een shift plaatsvindt van oude naar nieuwe geneesmiddelen. Daardoor betaalt de overheid meer dan vroeger. Het systeem is dus totaal contraproductief."
Kunt u die verschuiving van oude naar nieuwe geneesmiddelen bewijzen ?(haalt een reeks statistieken boven) "Eerste bewijs : het aantal verpakkingen blijft stabiel en toch stijgen de kosten. Het aantal afgeleverde geneesmiddelenverpakkingen in de Belgische apotheken is al meer dan tien jaar stabiel. De verpakkingen zijn iets groter dan vroeger, maar dat verklaart niet waarom de uitgaven met 7 à 8 procent per jaar stijgen. De verklaring kan alleen liggen in een verschuiving van oude naar nieuwe, duurdere geneesmiddelen. Tweede bewijs : de gemiddelde prijs per verpakking stijgt versneld sinds 2001 en ligt 17 procent hoger dan in 2000. Die 17 procent kostenstijging is dus volledig geïnduceerd door de overheid zelf. Derde bewijs : het marktaandeel van de generische middelen groeit heel langzaam. Dat is toch het beste bewijs dat de referentiebetaling haar doel voorbij schiet ? De referentiebetaling is op papier een goed systeem, maar houdt geen rekening met de dynamiek van de markt. De overheid maakt eigenlijk misbruik van de generieken om druk uit te oefenen op de producenten van merkgeneesmiddelen om hun prijs te doen dalen. Het gevolg op het terrein is echter dat de arts nieuwe merkgeneesmiddelen voorschrijft. De klassieke farmabedrijven voeren promotie bij de arts voor die nieuwe geneesmiddelen. Ze overrulen door hun marketing alle prijsmaatregelen van minister van Volksgezondheid Rudy Demotte."
Als uw bewijzen zo overdonderend zijn, waarom gelooft de overheid u niet ?"De overheid is dur de comprenure.
(begint te roepen) Dat is een drama, een ca-ta-stro-fe. Het systeem kost de sociale zekerheid tientallen miljoenen euro's en de patiënt betaalt ten minste 25 procent meer dan vier jaar geleden voor zijn geneesmiddelen. En intussen verdient de farma-industrie massa’s geld."
Wat zit daarachter, volgens u ?"Het grote Marshallplan, zeker ? Minister Demotte wil de producenten van de originele geneesmiddelen vrijwaren, waarschijnlijk omdat men in Wallonië bezig is met het Marshallplan en de farmabedrijven daar niets te kort mogen komen."
Kan het kiwimodel, waarbij de overheid aanbestedingen organiseert voor geneesmiddelen buiten patent, helpen om de kosten voor gezondheidszorg te drukken ?"Ik ken de geestelijke vader van het kiwimodel, Dirk Van Duppen, heel goed. Hij heeft de nobelste intenties. Maar ik geloof niet dat het zal werken. Kent u een systeem met openbare aanbestedingen dat goed functioneert ?"
U schiet met scherp op de overheid, maar ligt de sleutel niet bij de arts ? Het is toch de arts die zich in zijn voorschrijfgedrag laat beïnvloeden door de marketing van de farmareuzen ?"Ik verwijt de dokters niets. Ik begrijp hen, want zij hebben het niet onder de markt. De overheid heeft hen genoeg gepest. Wat zou u zeggen als uw loon plots niet wordt geïndexeerd ? Ik ken veel dokters van wie het inkomen erop achteruit is gegaan in de afgelopen tien jaar. Het klopt dat de arts de sleutel in handen heeft. De switch van oude naar dure, nieuwe geneesmiddelen kun je niet stoppen via de apotheker of de patiënt, maar via de arts, want die schrijft tenslotte voor. Er zijn twee manieren om de arts te beïnvloeden : via een beloning (bonus) of via een straf (malus). Je kunt hem stimuleren om meer generische middelen voor te schrijven, een bonussysteem dus, of straffen als hij een bepaald budget aan voorgeschreven geneesmiddelen overschrijdt. In Duitsland heeft de overheid gekozen voor een malus. De Duitse artsen betalen persoonlijk belasting als ze een bepaald budget overschrijden. Maar een malus werkt misschien bij de Duitse dokters, maar niet bij de Belgische."
Waarom niet ?"De Belg heeft een andere mentaliteit tegenover de overheid. De Duitser zegt : 'Jawohl !' De Belg steekt zijn middelvinger op. Als een Belgische dokter zal vaststellen dat hij zijn budget overschrijdt, zal hij zijn dure patiënten naar het ziekenhuis sturen. Dan krijg je een verschuiving van de goedkope eerstelijnsgeneeskunde naar een dure tweedelijnsgeneeskunde, de specialist in het hospitaal. Dat zal een stijging van de uitgaven veroorzaken, zowel voor de patiënt als voor de overheid. En toch is Demotte van plan een malus in te voeren, door de accreditering van de dokter af te schaffen als hij niet voldoende goedkoop voorschrijft. Demotte stigmatiseert daardoor de generische geneesmiddelen bij de arts. Door de malus ziet de dokter de generische middelen als iets negatiefs. Ze zien de generische geneesmiddelen als de oorzaak van een mogelijke straf."
Welk systeem stelt u voor ?"Een bonus. Het werkt in Frankrijk, dus waarom niet bij ons. De overheid zou de artsen het volgende kunnen voorstellen : 'Als u economisch rationeel voorschrijft, dan zullen wij het totale budget aan honoraria verhogen met een deel van de besparingen dankzij de goedkopere voorschriften.' Maar wat doet Demotte ?
(klopt op tafel) Een malus ! Dat is de zoveelste antigenerische maatregel."
U klinkt pessimistisch over de toekomst van de generische sector in ons land."Met de maatregelen die Demotte genomen heeft, weet ik niet of de leefbaarheid voor mijn bedrijf er nog is. De generische sector kan - ik ga niet overdrijven - makkelijk twee- tot drieduizend mensen werk bieden. Maar Demotte jaagt die weg. Er zijn vijf generische bedrijven opgericht in ons land. Twee zijn intussen gestopt of failliet. Twee raken moeilijk van de grond. Een heeft het gemaakt. Vind je dat normaal in zo’n toekomstgerichte markt ?"
Is dat typisch voor België ?"Ja. In al onze buurlanden hebben de lokale generische producenten het pleit gewonnen. Maar in België niet. In Amerika is 55 procent van de geneesmiddelenconsumptie generisch. Vanaf het ogenblik dat het generische middel op de markt komt, verdwijnt het klassieke geneesmiddel in 90 procent van de gevallen. In het Verenigd Koninkrijk en in Nederland verdrijft het generische middel het klassieke in 95 procent van de gevallen waar dat mogelijk is.
Maar in België modderen we maar wat aan. Het marktaandeel van de generische middelen blijft hangen op 9 procent. Demotte doodt de generische sector."
Over Leon Van Rompay : Leeftijd : 55 jaar / Studie : A1 scheikunde / Loopbaan : richt in 1999 Docpharma op, na een carrière bij de farmabedrijven Bayer, Glaxo en Zambon / Hobby's : elk jaar naar de opera van Glyndebourne, drie keer per jaar Engelse tuinen bezoeken / Bedrijfswagen : BMW 530 diesel / Levensmotto : "when you pay peanuts, you get monkeys"
Over Docpharma : verdeelt generische geneesmiddelen, goedkope alternatieven voor merkmedicijnen. Het bedrijf haalde in het jaar dat eindigde op 30 juni een omzet van bijna 98 miljoen euro. Dat is ruim een derde meer dan het jaar ervoor. Zowat vier vijfden van de omzet komt op rekening van België. De rest haalt Docpharma in Nederland, Luxemburg en Italië. De omzet zit in de lift maar de winst zakt. Door hoge uitzonderlijke kosten kromp de winst tot 259.000 euro, twaalf keer minder dan het jaar ervoor. De forse winstdaling heeft vooral te maken met de eenmalige kosten bij de overname door het Indiase Matrix Labs. Leon Van Rompay richtte Docpharma op in maart 1999. Dik twee jaar later trekt het bedrijf naar de beurs. Het aandeel gooit meteen hoge ogen. De koers sluit het jaar af met een winst van maar liefst 244 procent. Daarmee was Docpharma de absolute beurstopper van het jaar. Sinds november 2001 doet Docpharma een rist overnames van kleine bedrijven. Maar omdat de Europese doorbraak van generische middelen trager verloopt dan verwacht, beseft Docpharma dat het bedrijf alleen kan overleven door een alliantie met een minstens even groot bedrijf. Docpharma knoopt daarom fusiegesprekken aan met het Scandinavische Paranova, maar die springen in januari van dit jaar af. Van Rompay neemt daarna contact op met Matrix Labs. De Indiërs kopen in juni het belang van de familie Van Rompay en deden onlangs een bod op de overige aandelen. Docpharma, dat ruim 230 werknemers telt, komt daarmee volledig in Indiase handen en verdween afgelopen woensdag definitief van de Brusselse beurs. Leon Van Rompay en zoon Stijn blijven wel actief binnen het bedrijf, respectievelijk als algemeen en operationeel directeur.
(noot van Farma Misdaad : in Nederland is Docpharma eigenaar van generiekenproducent Apothecon)
Het is op deze donkere, koude zondagavond dat ik afscheid neem van Farma Misdaad.
